سنگ فیروزه از نظر کانی شناسی، فسفات آلومینیم است. یک سنگ آهکی با مقاومتی حدود ۶-۵، سنگ نسبتاً سستی است. این سنگ با اسید (هیدروژن کلراید) واکنش می دهد و حل می شود. فیروزه طیف رنگی از آبی روشن تا سبز را شامل می شود و در کشورهایی مثل آمریکا، مکزیک و مصر هم یافت می شود.
    بهترین نوع سنگ فیروزه، از معادن نیشابور ایران استخراج می شود که به علت رنگ آبی خاصی که دارد نسبت به فیروزه های سایر نقاط جهان متمایز است. فیروزه نیشابور ایران به غیر از رنگ که یک امتیاز است از استحکام بیشتری هم برخوردار است. مخصوصاً فیروزه هایی که پشت آن ها سیاه رنگ است که باعث عمر طولانی ویژه ای می شود.
 
 
نگهداری سنگ فیروزه
    سنگ فیروزه هر چه قدر هم که خوش رنگ و گران قیمت باشد باز هم باید تحت شرایط خاصی نگهداری شود. هرچه فیروزه گران تر و ارزشمندتر، نگهداری از آن دقت بیشتری می طلبد تا دچار آسیب نشود. در زمان استفاده باید مراقب بود تا این سنگ زیبا در معرض مواد اسیدی و قلیایی غلیظ قرار نگیرد.
    فیروزه به جهت سست بودن دارای خلل و فُرَج های زیادی است. موادی که دارای غلظت و پایداری هستند و زمان زیادی لازم دارند تا شسته شوند مثل: وایتکس، عطر، ادکلن، کرم های آرایشی، روغن و... که روی سنگ باقی می مانند از حفره های ملکولی وارد فیروزه شده و به آن آسیب می زنند. عمده ترین آسیب، تغییر رنگ فیروزه از آبی روشن به سبز بد رنگ است. در این حالت دیگر فیروزه به حالت اول خود باز نمی گردد.
    بعضی اوقات فیروزه را داخل آب قرار می دهند تا رنگ زیباتری پیدا کند که صحیح است و باعث روشن شدن رنگ فیروزه می شود. ولی حدود بیست ساعت که در معرض هوا قرار گیرد رطوبت خود را از دست می دهد و خشک می شود و به رنگ اول باز می گردد. در بعضی از مواقع هم دیده می شود فیروزه های گران قیمت را که داخل آب قرار داده اند. بعد از خشک شدن یک خط زرد رنگ در دور و حاشیه آن ایجاد شده که هرگز پاک نمی شود و قطعا به ارزش فیروزه لطمه می زند.
 
 
موارد کابردی در نگهداری سنگ فیروزه
• پیشنهاد می شود که هرگز فیروزه را داخل آب قرار ندهید.
• هرگز فیروزه را در معرض حرارت زیاد قرار ندهید بعضی اوقات برای خشک کردن فیروزه آن را کنار کتری، سماور، بخاری و یا سشوار قرار می دهند که اشتباه است و ممکن است به فیروزه آسیب جدی وارد کند. فقط کافی است آن را در یک محل خشک و گرم مثل کنار یک لامپ مهتابی برای حدود ۲۴ ساعت نگه دارید.
• هرگز مواد شوینده و تمیز کننده قوی به فیروزه نزنید موادی مثل وایتکس و آنزیم های پاک کننده
• هنگامی که با صابون یا مایع شستشو، دست ها را می شویید حتما انگشتر فیروزه را از انگشت خارج کنید آن را خشک کنید و مراقب باشید تا کف صابون در پشت فیروزه باقی نمانده باشد.
• اگر قرار است برای مدت طولانی از زیورآلات فیروزه خود استفاده نکنید بهتر است آن را داخل پنبه یا خاک اره قرار داده در یک سلفون پیچیده وحتی داخل سلفون را نیز مکیده و از هوا خالی کنید تا فیروزه در معرض هوا هم قرار نگیرد.
 
 
فیروزه نیشابوری اگر در شرایط مناسب نگهداری شود هرگز خراب، فاسد و چرب نمی شود. اما فیروزه های آمریکایی در برخی از موارد از فیروزه نیشابوری هم خوش رنگ تر می شود که ولی بعد از مدتی ترک ترک شده و خط های سفید رنگی روی آن ظاهر می شود که نشان دهنده فساد فیروزه است.
 
خواص سنگ فیروزه
    فیروزه در نزد مسلمانان در همه کشور های اسلامی سنگی ارزشمند است و تمام مسلمانان علاقه دارند تا یک قطعه فیروزه را در روی انگشتر یا گردن آویز خود داشته باشند. در روایات آمده که معصومین (س) هم به استفاده از فیروزه سفارش فرموده اند و حتی سفارش شده که بعضی از ادعیه هم روی فیروزه حکاکی شود و بعد مورد استفاده قرار گیرد.
    رنگ آبی فیروزه بسیار آرامش بخش است و می توان بدون خستگی مدت ها روی آن خیره شد و از رنگ منحصر به فرد آن لذت بصری برد. رنگ آبی آن نشان از صلح، دوستی و آرامش است و مظهر قدرت و عشق می باشد. از خواص دیگر فیروزه که زیاد درباره آن صحبت شده، این است که این سنگ در تنظیم فشار خون، تنظیم ضربان قلب مفید است. استفاده از آن برای از بین بردن اضطراب و استرس سفارش شده است. نگاه کردن به آن قوه بینائی را افزایش می دهد و حتی سفارش شده که سرمه آن تهیه شود و در اطراف چشم قرار گیرد. یک قطعه فیروزه خوش رنگ بخرید و خوب از آن نگهداری کنید و همیشه به آن نگاه کنید. مخصوصاً زیر نور مهتاب از رنگ زیبای آن لذت ببرید.
 
منبع: گروه هنری نقره سازان